Kontakty Żyrowiaków z Białowieżą - pierwsze spotkanie

Pierwsze spotkanie Żyrowiaków w Białowieży odbyło się w dniach 21-24.09.1982 r. Głównym powodem spotkania było umieszczenie Tablicy Pamiątkowej poświęconej zmarłym Żyrowiakom w Kościele rzymskokatolickim p.w. św. Teresy od Dzieciątka Jezus.

Pomysł wykonania tablicy podał Mieczysław Saramowicz w dniu 13.06.1981 r. na spotkaniu kolegów w Wesołej.

Wykonano ją z czarnego marmuru z kopalni „Dębnik”, obrobionego w Kieleckim przedsiębiorstwie Kruszywa w Kielcach. Napis złożony z około 300 liter i znaków oraz rzeźbę gałązek modrzewia z literami „Ż”, symboli Wydziału Leśnego, wykonał kamieniarz-liternik Stanisław Bandura, zam. w Kielcach. Obrazek Matki Boskiej Żyrowickiej w porcelanie utrwalił Leonard Żygulski, fotograf zdjęć nagrobkowych z Kielc.
Treść tablicy:
W HOŁDZIE
PEDAGOGOM I WYCHOWANOM
WYDZIAŁU LEŚNEGO
B. PAŃSTWOWEJ ŚREDNIEJ SZKOŁY
ROLNICZO-LEŚNEJ W ŻYROWICACH
K. SŁONIMA, LAT 1924-39
POLEGŁYM NA RÓŻNYCH FRONTACH
DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ
I RUCHU OPORU,
ZAMĘCZONYCH W WIĘZIENIACH,
OBOZACH ZAGŁADY I LAGRACH,
ZMARŁYM W OFIARNEJ SŁUŻBIE
I PRACY DLA POLSKICH LASÓW,
ZAWSZE WIERNYM BOGU I OJCZYŹNIE
TABLICĘ TĘ FUNDUJĄ – KOLEDZY
BIAŁOWIEŻA 1982 r.

Wybrano Białowieżą jako miejscowość położoną najbliżej Żyrowic. Przybyło 22 Żyrowiaków oraz członkowie rodzin. Wg słów Z. Sokołowskiego „Spotkanie pozostałych przy życiu Żyrowiaków, tych najwierniejszych tradycjom szkolnym, dla których więź koleżeńska nie jest pusty słowem, okolicznościowym frazesem. Na wszystkich twarzach maluje się wzruszenie. Panuje niewypowiedziana wprost radość ze spotkania.”

22.09.1982 r. Mszę św. celebrował ks. biskup Edward Ozorowski w asyście trzech księży, wśród nich proboszcz parafii ks. Franciszek Wiatr. Uroczyście i z piękną oprawą chóru składającego się z uczniów Technikum Leśnego. Odsłonięcia Tablicy Pamiątkowej dokonały córki profesora inż. Tadeusza Emicha – zamordowanego wraz z żona i synem przez Niemców w Palmirach, panie Maria Emich-Grąbczewska i Zofia Emich-Grzelińska.
Pan Mieczysław Saramowicz odczytał Akt przekazania tablicy pod opieką proboszcza oraz prośbę o przyjęcie całej Żyrowickiej rodziny w poczet białowieskich parafian.

Treść Aktu przekazania:
„My, absolwenci Wydziału Leśnego byłej Państwowej Średniej Szkoły Rolniczo-Leśnej w Żyrowicach i nasze rodziny, zamieszkujący różne zakątki naszego kraju, zgromadzeni w stolicy puszcz polskich – Białowieży, przekazujemy Tablice Pamiątkową, ufundowaną w hołdzie poległym, pomordowanym Nauczycielom i Wychowankom naszej szkoły, w wieczystą opiekę parafii rzymsko-katolickiej w Białowieży, na ręce jej proboszcza księdza Franciszka Wiatra. Jednocześnie przekazujemy imienny wykaz nieżyjących Żyrowiaków z prośbą o przyjęcie ich, a także o przyjęcie wszystkich pozostałych przy życiu absolwentów, wychowanków i nauczycieli naszej szkoły w poczet swoich honorowych parafian.
Od prawie 60 lat Żyrowiacy są związani z regionem białowieskim i białostockim. Piętnaście roczników naszej szkoły, w latach 1924-1939, co najmniej raz w swoim zawodowym życiu uczestniczyło w wyjazdach do rezerwatów puszczańskich i sąsiadujących z nimi lasów. Liczne grono naszych absolwentów odbywało dłuższe praktyki lub podejmowało stałą pracę w tym bogatym w lasy regionie. Wśród nas znajdują się koledzy, którzy oczarowani bogactwem flory i fauny Puszczy Białowieskiej, całe swoje życie poświęcili dla niej w pracy naukowej. Do dziś wielu Żyrowiaków piastuje odpowiedzialne stanowiska, przyczyniając się do rozwoju gospodarczego miejscowych lasów: wielu odeszło w stan spoczynku lub na zawsze z imieniem dobrego leśnika.
Zjednoczeni historycznie, zawodowo i uczuciowo z ziemią białowieską i białostocką, a teraz także poprzez przekazaną tablice pamiątkową, myślą i sercem pozostajemy przy tych, którzy złożyli swoje życie w obronie naszej Ojczyzny, padli ofiarą zbrodni ludobójstwa, krzywd fizycznych i moralnych lub oddając się bez reszty pracy dla dobra lasów polskich przedwcześnie utracili zdrowie i siły, wskutek czego odeszli już z grona żyjących. Odtąd łączyć się będziemy w pamięci i modlitwie za dusze tych szczególnie, którzy odeszli w zapomnienie i oczekują duchowego wsparcia, także za pośrednictwem całej wspólnoty białowieskiej świątyni.”

Żyrowiacy przekazali na ręce proboszcza Akt przekazania tablicy, wykaz zmarłych nauczycieli i wychowanków i votum w postaci powiększonej srebrnej odznaki (na zielonej, pluszowej poduszeczce) Wydziału Leśnego żyrowickiej szkoły, z prośbą o umieszczenie pod obrazem Matki Boskiej Ostrobramskiej.

Wzruszającym punktem spotkania w Białowieży był Apel poległych, zamordowanych i zmarłych Żyrowiaków. O godz. 16.00 na placu przed internatem ustawili się w czworoboku Żyrowiacy, ich rodziny i uczniowie TL. Po „Powitaniu” odegranym przez Szkolny zespół sygnalistów pan Mieczysław Saramowicz wzywał kolejno, nazwiskami na apel kolegów i nauczycieli i pracowników: 97 absolwentów i 11 pracowników – 11 osób.

Z „Księgi…” „Wszyscy Żyrowiacy i ich rodziny po apelu, mimo przygnębienia czuli się szczęśliwi, że dana im była możność uczestniczenia w uroczystości złożenia hołdu nieżyjącym profesorom i wychowankom naszej szkoły.[…] Jakże stosowne były słowa ks. bpa E. Ozorowskiego, wypowiedziane w czasie nabożeństwa, że „Ojczyną jest również pamięć ludzka…” – w tym bowiem momencie odżyły w nas wspomnienia i poczuliśmy się wszyscy jeszcze silniej ze sobą związani w służbie dla dobra naszej wspaniałej Ojczyzny – Polski.”

Z „Księgi pamiątkowej…” warto przytoczyć jakże ważne słowa Zygmunta Sokołowskiego – Żyrowiaka, pierwszego dyrektora Technikum Leśnego w Białowieży: „…Cieszę się, że jesteśmy jedną z gałązek wiecznie zielonego żyrowickiego drzewa, na którym nie usychają gałęzie. Nasza żyrowicka szkoła, chociaż nie miała czasu dorobić się bogatych tradycji, gdyż istniała zaledwie od 1924 do 1939 r., umiała przecież wytworzyć atmosferę ścisłej więzi między kolegami, między uczniami a profesorami i przywiązania wszystkich społem do swojej Szkoły.[…] Wydaje się, że uczniowie ZSZMLiPD w Białowieży, uczestnicząc w apelu i spotkaniu oraz widząc nas witających się ze sobą po tylu latach mieli budujący przykład serdecznej więzi szkoły z profesorami i wychowankami tak ważnej w życiu ludzkim, tworzącej nie tylko historię szkoły, ale będącej również pewnym przyczynkiem do historii szerszej naszego narodu. Wyrażam więc nadzieję, że i na nich nie będą „usychać gałęzie”…”

Po kolacji w auli odbyło się spotkanie z młodzieżą (Witold Wolski wygłosił referat nt. użytkowania w drzewostanach przedrębnych).
23.09.82 r. – wycieczka furmankami do BPN. – przewodnikiem był dr Stanisław Borowski – „...z każdego niemal słowa kol. Borowskiego płynęła pieśń pochwalna dla puszczy – a z twarzy można było odczytać, że puszcza to jedno z jego wielkich miłości życia.
Słowa Z. Sokołowskiego „…oglądając powalony przez wichurę dąb Jagiełły i rosnące nieopodal stare i młode dęby, ogarnęły mnie pewne skojarzenia, a mianowicie, że ten powalony, potężny, prastary Dąb Jagiełły – to nasza szkoła żyrowicka i jej nieżyjący profesorowie i koledzy, a starzejące się dęby – to my jeszcze żyjący Żyrowiacy (profesorowie i koledzy), a dęby młode i najmłodsze – to uczniowie naszych profesorów z okresu powojennego oraz młodzież uczęszczająca obecnie do szkoły, w których uczą uczniowie Żyrowiaków.”

24.09 – rezerwat Żubrów – przewodnik Włodzimierz Pirożnikow – i miłe spotkanie u niego w domu. Wspomnieniom nie było końca. Żałowano, że nie było z nimi nauczycieli, a szczególnie pana Stanisława Morawskiego. „O, Panie Profesorze, gdyby Pan był w czasie naszego spotkania i widział tę wzruszającą spontaniczną radość jego uczestników, ich kulturę bycia i widoczne przywiązanie do szkoły i profesorów, uwierzyłby Pan, że tylko wyjątkowa szkoła i jej wspaniali profesorowie mogli wychować takich właśnie ludzi.”